Қаржыңызды сенімді әрі қауіпсіз басқарыңыз
Бұл бөлім сізге қаржылық қызметтерді тереңірек түсінуге, қажетті өнімдерді саналы түрде таңдауға және өз қаражатыңызды тиімді басқаруға көмектесу үшін құрылған.
Мұнда сіз шарттардың талаптарын, төлемдер мен мөлшерлемелерді есептеу механизмдерін, алаяқтардан қорғану ережелерін және қаржылық қызметтерді тұтынушы ретіндегі өз құқықтарыңыз туралы түсінікті ақпаратты таба аласыз. Жасырын тәуекелдерсіз және артық төлемсіз салиқалы шешімдер қабылдаңыз.
Мұнда сіз шарттардың талаптарын, төлемдер мен мөлшерлемелерді есептеу механизмдерін, алаяқтардан қорғану ережелерін және қаржылық қызметтерді тұтынушы ретіндегі өз құқықтарыңыз туралы түсінікті ақпаратты таба аласыз. Жасырын тәуекелдерсіз және артық төлемсіз салиқалы шешімдер қабылдаңыз.
Киберқауіпсіздік және кредиттік алаяқтықтан қорғану
Алаяқтар атыңызға микрокредит рәсімдеп қойса, не істеу керек?
Егер сіз несие тарихыңыздан өзіңіз алмаған бөтен қарызды байқасаңыз немесе бейтаныс заем бойынша мерзімі өткен берешек туралы хабарлама алсаңыз, келесі қадамдарды орындаңыз:
- Несие тарихыңызды тексеріңіз: eGov.kz электрондық үкімет порталынан немесе несие бюроларының (МКБ / БКБ) сайттарынан дербес кредиттік есеп алыңыз. Заң бойынша жылына бір рет бұл есеп әрбір азаматқа тегін беріледі.
- Микроқаржы ұйымына жүгініңіз: Микрокредит берген МҚҰ-ға ресми түрде жазбаша өтініш жазыңыз. Қызметтік тексеру жүргізуді, сондай-ақ шарт пен құжаттардың көшірмелерін ұсынуды талап етіңіз.
- Полицияға арыз түсіріңіз: Интернет-алаяқтық фактісі бойынша (ҚР Қылмыстық кодексінің 190-бабы) құқық қорғау органдарына арыз жазыңыз. Арызға кредиттік есепті және өзіңіздің бұл қарызға қатысыңыз жоқ екенін растайтын кез келген дәлелдерді қосыңыз.
- ҚНРДА-ға хабарласыңыз: eOtinish порталы арқылы Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне (ҚНРДА) ресми өтініш жолдаңыз.
«Стоп-кредит» қызметі: қарыз алудан ерікті түрде бас тарту
- Бұл не: Азаматтарға өз атына 6 ай мерзімге несиелер мен микрокредиттер ресімдеуге өз еркімен тыйым салуға мүмкіндік беретін мемлекеттік қызмет.
- Қалай қосуға болады: Қызмет тегін көрсетіледі және eGov.kz порталында немесе eGov Mobile мобильді қосымшасында бірнеше минут ішінде қосылады.
- Қалай қорғайды: Заңға сәйкес, егер азаматта бұл тыйым белсенді болып тұрса, ешбір микроқаржы ұйымы микрокредит беруге құқылы емес. Егер осы кезеңде қарыз бәрібір рәсімделсе — МҚҰ бұл берешекті заң бойынша толығымен есептен шығаруға (кешіруге) міндетті.
SMS-код – бұл сіздің жеке электрондық қолтаңбаңыз!
- Онлайн-микрокредит ресімдеу кезінде телефонға келетін бірреттік SMS-код сіздің өз қолыңызбен қойылған электрондық цифрлық қолтаңбаңызға (ЭСҚ) тең болып табылады.
- Басты ереже: SMS арқылы келген құпия кодтарды ешкімге және ешбір жағдайда айтпаңыз. МҚҰ қызметкерлері телефон немесе мессенджерлер (WhatsApp, Telegram) арқылы хабарласып, құпия кодтарды сұрамайды.
- Кодты бөгде адамға бере отырып, сіз іс жүзінде өз атыңызға микрокредит шартына қол қойып бересіз.
Абайлаңыз: «Кредиттік көмекшілер» мен жалған делдалдар
Алаяқтар көбінесе азаматтарға ақылы «қызметтер» ұсынады:
Білу маңызды: Несие бюроларының базасынан мәліметтерді заңды түрде өшіру немесе микрокредиттің берілуіне «кепілдік беру» мүмкін емес. Мұндай адамдар алдын ала төлем алып, байланысқа шықпай қояды немесе сіздің жеке құжаттарыңызды өзге сервистерден алаяқтық жолмен қарыз алуға пайдаланады.
- «Нашар несие тарихымен микрокредитті 100% мақұлдап береміз»;
- «Қара тізімнен және борышкерлер базасынан өшіріп тастаймыз»;
- «Банкроттықсыз несиені жауып береміз».
Білу маңызды: Несие бюроларының базасынан мәліметтерді заңды түрде өшіру немесе микрокредиттің берілуіне «кепілдік беру» мүмкін емес. Мұндай адамдар алдын ала төлем алып, байланысқа шықпай қояды немесе сіздің жеке құжаттарыңызды өзге сервистерден алаяқтық жолмен қарыз алуға пайдаланады.
Микроқаржы ұйымының заңдылығын қалай тексеруге болады?
Өтініш бермес бұрын әрдайым ұйымның заңды жұмыс істеп тұрғанына көз жеткізіңіз:
Лицензияның бар-жоғын реттеушінің ресми сайтындағы қаржы ұйымдарының тізілімінен тексере аласыз: gov.kz/memleket/entities/ardfm.
- Заңды МҚҰ-ның микроқаржылық қызметті жүзеге асыруға арналған ҚНРДА лицензиясы болуы міндетті.
Лицензияның бар-жоғын реттеушінің ресми сайтындағы қаржы ұйымдарының тізілімінен тексере аласыз: gov.kz/memleket/entities/ardfm.
Материалдар Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми Fingramota.kz білім беру жобасының ақпараты негізінде дайындалды.
Жиі қойылатын сұрақтар (FAQ)
- Cұрақ:Микрокредит бойынша пайыздар қалай есептеледі және ЖТСМ деген не?Жауап:
- Микрокредит бойынша сыйақы ақшаны пайдаланған әрбір күн үшін негізгі борыштың нақты қалдығына ғана есептеледі.
- ЖТСМ (Жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі) – бұл микрокредиттің жылдық есептегі нақты толық құны. Ол номиналды пайызды ғана емес, сонымен бірге барлық міндетті комиссиялар мен төлемдерді де (бар болса) қамтиды. ЖТСМ-нің шекті мөлшері ҚР заңнамасымен қатаң шектелген және микрокредит шартының бірінші бетінде міндетті түрде көрсетіледі.
- Cұрақ:Микрокредитті мерзімінен бұрын өтеуге бола ма және ол үшін айыппұл бар ма?Жауап:Иә, сіз микрокредитті кез келген уақытта мерзімінен бұрын – толықтай немесе ішінара өтеуге заңды құқығыңыз бар. Мерзімінен бұрын өтегені үшін ешқандай айыппұл, тұрақсыздық айыбы немесе комиссиялар алынбайды. Қарызды ерте өтеген жағдайда пайыздар қайта есептеледі: сіз сыйақыны микрокредитті нақты пайдаланған күндеріңіз үшін ғана төлейсіз.
- Cұрақ:Төлем мерзімін өткізіп алса, не болады?Жауап:Төлем мерзімін бұзу келесідей жағымсыз салдарға әкеп соғады:
- Тұрақсыздық айыбының (өсімпұлдың) есептелуі: өсімпұл мөлшері заңмен шектелген (алғашқы 90 күнде мерзімі өткен төлемнің 0,5%-нан аспайды, одан кейін - 0,03%-дан аспайды), бірақ ол жалпы берешек сомасын арттырады.
- Несие тарихының бұзылуы: кешіктірілген төлем туралы мәліметтер бірден Мемлекеттік және Бірінші несие бюроларына (МКБ және БКБ) түседі, бұл болашақта кредит алу мүмкіндігін шектейді.
- Мәжбүрлеп өндіріп алу: МҚҰ берешекті өндіру үшін коллекторлық агенттікке жүгінуге немесе нотариус/сот арқылы мәжбүрлеп өндіру рәсімін бастауға құқылы.
- Cұрақ:Қаржылық қиындықтар туындап, төлем жасауға мүмкіндік болмаса не істеу керек? (Сотқа дейін реттеу)Жауап:Байланыстан қашпаңыз және мәселені ушықтырмаңыз. ҚР заңнамасында берешекті міндетті түрде сотқа дейін реттеу тәртібі қарастырылған:
- Төлем мерзімі өткен күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде МҚҰ-ға ресми жазбаша өтініш беріңіз (жеке өзіңіз, жеке кабинет немесе eOtinish арқылы).
- Қаржылық жағдайыңыздың нашарлау себебін (жұмыстан айырылу, ауру, табыстың азаюы) көрсетіп, растайтын құжаттарды қоса тіркеңіз.
- Өз шешіміңізді ұсыныңыз: төлемді кейінге қалдыру, ай сайынғы жүктемені азайта отырып мерзімді ұзарту, өсімпұлды алып тастау.
- МҚҰ сіздің өтінішіңізді 15 күнтізбелік күн ішінде қарап, ресми жауап беруге міндетті.
- Сондай-ақ, өтінішті finkelisim.kz бірыңғай платформасы арқылы да беруге болады.
- Cұрақ:МҚҰ қарыз алушысының қандай негізгі құқықтары бар?Жауап:Әрбір қарыз алушы заң бойынша келесі құқықтарға ие:
- Шартқа қол қойғанға дейін микрокредит шарттары туралы толық әрі шынайы ақпарат алу;
- Төлем кестесімен және тарифтермен тегін танысу;
- Қарызды айыппұлсыз мерзімінен бұрын өтеу;
- Микрокредит беру құпиясы мен дербес деректердің қорғалуы;
- Қарыз берушінің заңсыз әрекеттеріне соттан тыс және сот тәртібімен шағымдану.
- Cұрақ:МҚҰ-мен дау туындап, оны шешу мүмкін болмаса, қайда шағымдануға болады?Жауап:Егер сізде сұрақтар, ұсыныстар, ескертулер немесе шағымдар болса, QR-кодты сканерлеп, бізге өтінішіңізді жолдаңыз:
- Құпиялылыққа кепілдік беріледі: барлық берілген ақпарат қатаң түрде қорғалады.
- Ресми тіркеу: әрбір өтініш міндетті түрде тіркеледі және жауап беріле отырып, заңда белгіленген мерзімде қаралады.
- Кері байланыс: сіздің пікіріңіз біздің қызмет көрсету сапамызды арттыруға және жақсара түсуімізге көмектеседі.
Сондай-ақ сіз әрқашан Компанияның кез келген кеңсесіне жеке жүгіне аласыз немесе АКФ-ның ресми сайтында көрсетілген басқа да байланыс арналарын пайдалана аласыз: acfund.kz.
(Ескертпе: егер даулы мәселе Компания деңгейінде шешілмесе, сіздің Омбудсманға немесе ҚНРДА-ға жүгінуге заңды құқығыңыз сақталады).
(Ескертпе: егер даулы мәселе Компания деңгейінде шешілмесе, сіздің Омбудсманға немесе ҚНРДА-ға жүгінуге заңды құқығыңыз сақталады).
Материалдар ҚР ҚНРДА-ның ресми білім беру ресурсы – Fingramota.kz ақпараты негізінде дайындалды.